Poradnik · Wybór studiów

Nie wiem, co studiować. Co zrobić w klasie maturalnej?

„Nie wiem, co studiować” mówi w klasie maturalnej mnóstwo osób, i to nie jest wada. Kierunków jest ponad tysiąc, więc szukanie „tego jednego” na liście rzadko się udaje. Lepiej zacząć z drugiej strony: najpierw Ty, potem przedmioty, które zdajesz, a dopiero na końcu nazwy kierunków i uczelnie.

, współzałożyciel platformy Ductus · opublikowano · zaktualizowano

Skąd się bierze „nie wiem”?

Bo nikt nie uczył Cię wybierać studiów. W szkole uczysz się przedmiotów, a decyzja o kierunku wymaga czegoś innego: wiedzy o sobie i wiedzy o tym, co jest do wyboru. W Polsce prowadzonych jest 1 466 kierunków na 333 uczelniach. Nikt nie zna ich wszystkich, więc poczucie, że „czegoś nie wiesz”, jest po prostu trafne.

Do tego w klasie maturalnej spadają na Ciebie naraz matura, rekrutacja i oczekiwania dorosłych. Nic dziwnego, że pytanie „co dalej?” brzmi jak egzamin. Łatwiej na nie odpowiedzieć, gdy rozłożysz je na kilka mniejszych kroków. Poniżej taka kolejność, krok po kroku.

Od czego zacząć, gdy nie masz żadnego pomysłu?

Od siebie, nie od listy kierunków. Weź kartkę i odpowiedz szczerze na trzy pytania:

  • Przy czym tracisz poczucie czasu? (Nie „co lubisz”, bo lubić można wszystko. Chodzi o to, co robisz, nawet gdy nikt nie każe.)
  • Czego unikasz, odkąd pamiętasz? To równie ważne, bo kierunek pełen takich rzeczy łatwo rzucić już po pierwszym semestrze.
  • Jak chcesz pracować: z ludźmi, z danymi, z rzeczami, z tekstem, w ruchu, przy biurku?

Z takiej kartki nie wyjdzie nazwa kierunku, ale wyjdą trzy, cztery słowa klucze. Zamień je na słowa, którymi opisuje się kierunki, dziedziny i zawody. Zamiast „ludzie i pomaganie” spróbuj na przykład „zdrowie”, „terapeuta” albo „biologia”, a zamiast „liczby i komputer” słów „programista”, „finanse” albo „matematyka”. Wpisuj je w wyszukiwarkę studiów po jednym: pokaże kierunki, które mają to słowo w nazwie, w dziedzinie albo w zawodach po studiach.

Jeśli wolisz, żeby ktoś Cię poprowadził pytaniami, zrób test Ductus: 17 pytań o to, co Cię wciąga i jak lubisz pracować, a na końcu lista kierunków ułożona pod Twoje odpowiedzi. Wynik nie wybierze za Ciebie, ale podpowie, od których kart kierunków zacząć czytanie.

Które przedmioty zostawiają najwięcej otwartych drzwi?

Rozszerzenia w liceum masz już wybrane, ale to, które przedmioty zdajesz na maturze na poziomie rozszerzonym, wpisujesz dopiero w deklaracji maturalnej. Jeśli naprawdę nie wiesz, co studiować, wybierz je tak, żeby zamykać jak najmniej dróg. Poniżej liczba kierunków, na których każdy przedmiot liczy się w rekrutacji (dane z zasad rekrutacji uczelni zebranych w katalogu Ductus).

PrzedmiotKierunków, na których się liczyUczelniMediana zarobków brutto (ELA)
Matematyka8692764 753 zł
Język polski7843154 095 zł
Język angielski6413044 487 zł
Fizyka4672025 108 zł
Historia4442414 014 zł
Informatyka4311725 289 zł
Chemia3451954 343 zł
WOS3452344 216 zł
Biologia3182454 033 zł
Geografia2921444 417 zł

„Liczy się” znaczy: uczelnie biorą przedmiot pod uwagę w rekrutacji na ten kierunek, na poziomie podstawowym albo rozszerzonym. Ile waży i czy podstawa w ogóle się liczy, zależy od uczelni.

Najwięcej drzwi otwiera matematyka: liczy się na 869 kierunkach. Drugi przedmiot dobierz do tego, co wyszło na kartce: biologię, gdy ciągnie Cię do ludzi i zdrowia, geografię albo WOS przy sprawach społecznych, informatykę albo fizykę przy technice. Deklarację maturalną z ostateczną listą przedmiotów składasz do 7 lutego 2027 (w 2027 roku także 8 lutego, bo 7 lutego to niedziela), więc masz jeszcze trochę czasu, ale nie odkładaj tej decyzji na ostatnią chwilę.

Pełne zestawienie, także par przedmiotów, jest w poradniku Jakie rozszerzenia maturalne wybrać.

Jak czytać kierunki, żeby nie wybrać po nazwie?

Nazwa mówi mało. „Zarządzanie” i „kognitywistyka” brzmią jak hasła, a dopiero karta kierunku pokazuje, czego się uczysz, kim pracują absolwenci i ile zarabiają rok po dyplomie. Dlatego zamiast przeglądać listę od A do Z, otwórz trzy, cztery karty z Twoich słów kluczy i porównaj je w tej kolejności:

  1. Przedmioty maturalne, które się liczą: czy to te, które zdajesz?
  2. Zawody po studiach: czy choć jeden z nich chcesz wykonywać?
  3. Zarobki i zatrudnienie absolwentów według ogólnopolskiego systemu ELA (Ekonomiczne Losy Absolwentów): nie jako najważniejsze kryterium, ale żeby sprawdzić, czy po dyplomie jest praca.
  4. Liczba uczelni i miast: im więcej, tym łatwiej dopasować miejsce do siebie.

Przykład: rok po dyplomie absolwenci kierunku Psychologia zarabiali 5 331 zł brutto (mediana, ELA, rocznik 2023), a kierunku Informatyka 6 367 zł brutto. Ta różnica jest ważna, ale nie przesądza: lepiej skończyć kierunek, który Cię wciąga, niż rzucić po roku ten, który „dobrze płaci”.

Co zrobić, jeśli pasuje kilka zupełnie różnych rzeczy?

To częstsze niż brak pomysłu. Zostaw sobie dwa plany, nie jeden.

Plan A to kierunek, przy którym najdłużej myślisz „to brzmi jak ja”. Plan B to kierunek z innej dziedziny, który też przeszedł cztery punkty z poprzedniej sekcji. Przy obu sprawdź rozszerzenia: jeśli da się zdawać przedmioty, które liczą się na obu kierunkach, wybór spokojnie odłożysz do lipca, kiedy będziesz znać wyniki matury.

Dwa dobre plany nie świadczą o niezdecydowaniu. Zabezpieczają Cię na wypadek, gdyby progi punktowe albo wyniki matury zamknęły jedną z dróg. Progi z poprzednich lat sprawdzisz na stronach progów punktowych, a jak uczelnie liczą punkty, wyjaśnia poradnik o rekrutacji 2027/28.

Jak wygląda rozsądny plan na rok szkolny?

  • Do końca stycznia: kartka z trzema pytaniami, trzy, cztery karty kierunków, rozmowa z kimś, kto Cię zna (doradca w szkole, nauczyciel, rodzic). Ostateczna lista przedmiotów w deklaracji maturalnej do 7 lutego 2027.
  • Luty i marzec: dni otwarte uczelni dla planów A i B. Pytaj studentów o to, co ich zaskoczyło, nie o to, czy „warto”.
  • Kwiecień: sprawdź zasady rekrutacji i progi z poprzednich lat dla obu planów. Policz, ile punktów dałby Ci realistyczny wynik matury.
  • Maj: matura. Nie podejmuj wtedy żadnych decyzji o kierunku.
  • Lipiec: wyniki, rekrutacja. Masz dwa plany, więc wybierasz, zamiast szukać czegokolwiek z wolnymi miejscami.

Jeśli po tym wszystkim nadal nie wiesz, możesz dać sobie rok na pracę albo wolontariat i zdecydować później. Więcej o tym w poradniku Co po liceum.

Najczęstsze pytania

Czy to normalne, że w klasie maturalnej nie wiem, co studiować?

Tak. Wiele osób w klasie maturalnej nie ma jednej pewnej odpowiedzi, a część z tych, które ją mają, zmienia zdanie na studiach. Do tej decyzji potrzeba wiedzy o sobie i o kierunkach studiów, a tego szkoła nie uczy. Lepiej zacząć od pytań o siebie i dwóch planów niż udawać pewność.

Czy lepiej iść na jakiekolwiek studia, czy zrobić rok przerwy?

Zależy od tego, czy rok przerwy ma plan i datę końca. Praca, wolontariat albo kurs, po których wracasz z konkretniejszym pomysłem, to dobrze wykorzystany rok. Rok odkładania decyzji bez planu zwykle niczego nie zmienia. Studia „na próbę” też mają sens, jeśli od początku traktujesz pierwszy rok jako sprawdzian i wiesz, że kierunek można potem zmienić. Bez takiego planu łatwo stracić rok.

Jakie rozszerzenia wybrać, gdy nie wiem, co chcę studiować?

Takie, które zamykają najmniej dróg: matematyka liczy się na największej liczbie kierunków, a drugi przedmiot dobierz pod swoje zainteresowania, na przykład biologię, geografię, WOS, informatykę albo fizykę. Sprawdź w tabeli wyżej, na ilu kierunkach liczy się każdy przedmiot, i wpisz wybrane przedmioty do deklaracji maturalnej do 7 lutego 2027.

Czy test Ductus powie mi, co mam studiować?

Nie powie, co masz robić, bo żaden test nie wybierze za Ciebie. Po 17 pytaniach dostajesz listę kierunków ułożoną pod Twoje odpowiedzi, a przy każdym krótkie wyjaśnienie, co w nim pasuje do Ciebie. Z tej listy wybierz karty kierunków do przeczytania i porozmawiaj o nich z doradcą, rodzicem albo nauczycielem.

Czytaj też

O autorze

, współzałożyciel platformy Ductus

Współtworzy Ductus: narzędzie do wyboru kierunku studiów, katalog kierunków i uczelni oraz lekcje doradztwa zawodowego dla szkół. O wyborze studiów pisze na podstawie ogólnopolskiego rejestru uczelni i kierunków RADON, danych o zarobkach absolwentów z systemu Ekonomiczne Losy Absolwentów (ELA) i zasad rekrutacji uczelni.

Skąd te dane

Ostatnia aktualizacja strony: .