Poradnik · Zarobki absolwentów
ELA: zarobki absolwentów. Jak czytać te liczby, żeby się nie nabrać?
Zarobki absolwentów z systemu Ekonomiczne Losy Absolwentów (ELA) czytaj jako medianę brutto z pierwszego roku po dyplomie dla jednego rocznika, a nie jako pensję, którą dostaniesz. To cenna wskazówka, ale łatwo ją źle odczytać. Zanim porównasz dwa kierunki, sprawdź, ilu absolwentów stoi za liczbą, jaki to poziom studiów i ile uczelni ją tworzy.
Wiktor Chorąziak, współzałożyciel platformy Ductus · opublikowano · zaktualizowano
Czym są ekonomiczne losy absolwentów i skąd te dane?
To ogólnopolski system, który pokazuje, jak absolwentom polskich uczelni idzie na rynku pracy. Nazywa się Ekonomiczne Losy Absolwentów, w skrócie ELA, a wyniki publikuje na stronie ela.nauka.gov.pl.
Co trzeba o nim wiedzieć:
- Dane pochodzą z rejestrów, nie z ankiet. Nikt nie pyta absolwentów, ile zarabiają, więc nikt nie podkoloryzuje odpowiedzi.
- Opisują cały rocznik, a nie tylko osoby, które zgodziły się wypełnić formularz. Nie widać w nich jednak dochodów, których polskie rejestry nie obejmują, na przykład pracy za granicą.
- Dotyczą konkretnego rocznika. Dopisek „rocznik 2023” przy kwocie znaczy, że chodzi o osoby, które dostały dyplom w 2023 roku.
Na ductus.ai znajdziesz te dane na kartach kierunków, na stronach uczelni i w rankingu zarobków po studiach. W katalogu jest 1 466 kierunków, ale nie przy każdym da się pokazać zarobki. Powód wyjaśniamy niżej.
Co to jest mediana zarobków absolwentów i dlaczego nie średnia?
Mediana to środkowa wartość: połowa absolwentów zarabia więcej, połowa mniej. Średnia potrafi wprowadzić w błąd, bo kilka bardzo wysokich pensji ciągnie ją w górę.
Prosty przykład. Pięć osób z jednego kierunku zarabia miesięcznie:
| Osoba | Zarobki brutto |
|---|---|
| A | 3 800 zł |
| B | 4 200 zł |
| C | 4 600 zł |
| D | 5 000 zł |
| E | 15 000 zł |
Średnia wynosi 6 520 zł, choć aż cztery osoby na pięć zarabiają mniej. Mediana to 4 600 zł, czyli pensja osoby C, która jest dokładnie pośrodku. Dlatego mediana lepiej mówi, czego może się spodziewać typowy absolwent.
Druga rzecz: to kwoty brutto, czyli przed podatkiem i składkami. Na konto wpływa wyraźnie mniej, więc nie planuj budżetu na studia ani mieszkania według tych liczb.
Co znaczy „pierwszy rok po dyplomie”?
To zdjęcie startu, nie całej kariery. ELA pokazuje, ile absolwenci zarabiali tuż po studiach, a nie po pięciu czy dziesięciu latach.
Z tego wynikają trzy pułapki:
- Kierunki z wolnym startem wyglądają gorzej. W wielu zawodach pierwsze lata to praca za niższą stawkę albo dalsza nauka, a pensja rośnie dopiero później. Dane z pierwszego roku tego wzrostu nie widzą.
- Osoby pracujące w trakcie studiów podnoszą wynik. Kto studiował zaocznie i od lat pracował w zawodzie, rok po dyplomie często zarabia więcej niż ktoś, kto zaczyna od zera. To nie zasługa samego kierunku.
- Rynek się zmienia. Dane opisują absolwentów sprzed kilku lat. Ty skończysz studia za kilka kolejnych, w innej gospodarce.
Kolumna „Zatrudnienie” w tabelach obok mediany mówi, jaka część absolwentów miała w tym czasie pracę. Czytaj obie liczby razem: ta sama mediana przy prawie pełnym zatrudnieniu znaczy więcej niż przy zatrudnieniu, które obejmuje tylko część rocznika.
Dlaczego nie porównywać licencjatu z jednolitymi studiami?
Bo za tymi liczbami stoją osoby w innym wieku i na innym etapie. Studia pierwszego stopnia trwają zwykle trzy lata albo trzy i pół roku, jednolite magisterskie pięć albo sześć lat. Absolwent jednolitych ma więcej nauki za sobą, ale często też kolejny etap przed sobą, na przykład staż albo aplikację, zanim zacznie zarabiać na pełnych obrotach.
Popatrz na dwa popularne kierunki:
- Psychologia: 5 331 zł brutto (mediana, ELA, rocznik 2023),
- Informatyka: 6 367 zł brutto (mediana, ELA, rocznik 2023).
Psychologię studiuje się najczęściej jako jednolite studia magisterskie, a informatykę zwykle w dwóch krokach: inżynier, potem magister. Część informatyków pracuje w zawodzie już na studiach. Różnica w medianie jest prawdziwa, ale nie mówi, który kierunek jest „lepszy”, tylko jak różnie wygląda pierwszy rok po dyplomie.
Najuczciwiej porównywać kierunki o podobnej długości studiów i podobnej drodze do zawodu. Gotowe zestawienia dwóch kierunków obok siebie są w porównaniach kierunków.
Jak Ductus pokazuje dane ELA?
Tak, żeby jedna nietypowa grupa nie zniekształciła obrazu. Trzymamy się trzech zasad:
- Rocznik od 20 absolwentów. Przy mniejszej grupie jedna lub dwie osoby z wyjątkową pensją zmieniają wynik, więc takich liczb nie pokazujemy.
- Jedna liczba na uczelnię, potem środek między uczelniami. Najpierw każda uczelnia dostaje jedną medianę dla kierunku, a liczba na karcie kierunku to mediana tych median. Dzięki temu wielka uczelnia z setkami absolwentów nie zagłusza mniejszych. Wynik uczelni łączy przy tym jej poziomy i tryby studiów, więc jeśli chcesz osobno zobaczyć licencjat i magisterkę, zajrzyj do wyników na stronie ELA.
- Rozpiętość obok środka. Na karcie kierunku widzisz też najniższą i najwyższą medianę spośród uczelni.
Tak wygląda pięć uczelni z najwyższą medianą na psychologii:
| Uczelnia | Mediana zarobków brutto (ELA) | Zatrudnienie | Rocznik ELA |
|---|---|---|---|
| Akademia Humanitas | 8 600 zł | 99% | 2023 |
| Wyższa Szkoła Biznesu - National Louis University z siedzibą w Nowym Sączu | 7 843 zł | 92% | 2023 |
| Staropolska Akademia Nauk Stosowanych w Kielcach | 6 964 zł | 100% | 2023 |
| Akademia Górnośląska im. Wojciecha Korfantego w Katowicach | 6 832 zł | 100% | 2023 |
| Uniwersytet Warszawski | 6 421 zł | 98% | 2023 |
Porównaj to z medianą dla całego kierunku z poprzedniej sekcji: różnica między uczelniami potrafi być większa niż między kierunkami. Pełną listę uczelni, także tych z dołu, znajdziesz na karcie kierunku.
Ranking na stronie zarobków po studiach ma wyższy próg: obejmuje tylko kierunki z co najmniej 100 absolwentami w badaniu.
Co widać na górze rankingu?
Na samej górze często widać jedną uczelnię i jeden rocznik, a nie cały rynek. Oto kierunki z najwyższą medianą wśród wszystkich, dla których mamy dane ELA:
| Kierunek | Uczelnie prowadzące | Mediana zarobków brutto | Zatrudnienie |
|---|---|---|---|
| Informatyka i Systemy Informacyjne | 1 | 12 912 zł | 100% |
| Informatyka i Systemy Inteligentne | 1 | 11 371 zł | 96% |
| Analityka i badania ekonomiczne | 1 | 10 706 zł | 100% |
| Inżynieria obliczeniowa | 2 | 10 665 zł | 89% |
| Prawo i zarządzanie w biznesie | 1 | 10 540 zł | 91% |
| Cyberbezpieczeństwo | 11 | 10 381 zł | 89% |
| Informatyka analityczna | 1 | 10 350 zł | 75% |
| Mikroelektronika w technice i medycynie | 1 | 10 164 zł | 91% |
Zwróć uwagę na kolumnę z liczbą uczelni. Część kierunków z góry prowadzi dziś tylko jedna uczelnia, więc liczba opisuje od kilkudziesięciu do kilkuset absolwentów z jednego miejsca i jednego roku. To prawdziwy wynik, ale nie dowód, że kierunek o podobnej nazwie da tyle samo gdzie indziej. Kolumna pokazuje przy tym, ile uczelni prowadzi kierunek dziś, a dane ELA mogą pochodzić z mniejszej ich liczby. Ile uczelni stoi za medianą, sprawdzisz na karcie kierunku.
Podobnie bywa na dole listy. Zdarzają się tam kwoty, które w ogóle nie wyglądają na pensję. Mogą oznaczać, że wielu absolwentów miało tylko drobne przychody, uczyło się dalej albo pracowało tam, gdzie polskie rejestry tego nie widzą. Nie wiemy, który powód zadziałał, więc z takiej liczby nie wyciągaj wniosku, że po kierunku „nie ma pracy”. Wyciągnij inny: przy małych grupach mediana mówi mało, więc na karcie kierunku sprawdź, ile uczelni za nią stoi i jakie mediany mają poszczególne uczelnie.
Jak czytać dane ELA, gdy wybierasz kierunek?
Jak jedną z kilku wskazówek. Zanim uwierzysz liczbie, przejdź tę listę:
- Ilu absolwentów i ile uczelni? Wynik jednej uczelni i małego rocznika traktuj ostrożnie.
- Mediana i zatrudnienie razem. Wysoka kwota przy niskim zatrudnieniu znaczy co innego niż przy prawie pełnym.
- Jaki poziom studiów? Nie stawiaj obok siebie licencjatu i jednolitych magisterskich bez zastrzeżenia.
- Jaka rozpiętość? Na karcie kierunku sprawdź, jak bardzo różnią się uczelnie. Wybierasz konkretną uczelnię, nie średnią z Polski.
- Czy to w ogóle Twoja droga? Najwyższa mediana nic nie da, jeśli rzucisz studia po semestrze.
Zarobki to ważne pytanie, ale nie pierwsze. Więcej o tym, kiedy dyplom się opłaca, piszemy w poradniku Czy warto iść na studia, a o branżach z rosnącym popytem w tekście o kierunkach przyszłościowych.
Najczęstsze pytania
Gdzie sprawdzić zarobki po konkretnej uczelni?
Na karcie kierunku na ductus.ai, w sekcji o zarobkach: przy każdej uczelni z danymi jest jej mediana i zatrudnienie. Na stronie uczelni zobaczysz to samo według kierunków. Jeśli chcesz rozdzielić studia pierwszego i drugiego stopnia albo tryby, zajrzyj do pełnych wyników na ela.nauka.gov.pl, bo tam są podane dla każdego programu osobno.
Czy zarobki w ELA to kwoty netto czy brutto?
Brutto, czyli przed odliczeniem podatku i składek. Kwota, która trafia na konto, jest wyraźnie niższa. Dlatego liczby ELA dobrze nadają się do porównywania kierunków i uczelni między sobą, ale nie do planowania domowego budżetu. Poza tym to mediana z pierwszego roku po dyplomie, a nie pensja po kilku latach.
Dlaczego przy niektórych kierunkach nie ma danych o zarobkach?
Najczęściej dlatego, że rocznik był za mały albo kierunek jest nowy i nie ma jeszcze absolwentów w badaniu. Ductus pokazuje zarobki tylko wtedy, gdy za liczbą stoi co najmniej 20 absolwentów, bo przy mniejszej grupie jedna nietypowa pensja zmienia wynik. Brak danych nie znaczy, że po kierunku nie ma pracy.
Czy jeśli mediana to 7 000 zł, to ja też tyle zarobię?
Nie, to nie jest obietnica. Mediana mówi tylko, że połowa absolwentów z danego rocznika zarabiała więcej, a połowa mniej. Twoja pensja zależy od uczelni, miasta, specjalizacji, doświadczenia z czasu studiów i rynku w roku, w którym skończysz naukę. Traktuj tę liczbę jako punkt odniesienia, a nie prognozę.
Czytaj też
O autorze
Wiktor Chorąziak, współzałożyciel platformy Ductus
Współtworzy Ductus: narzędzie do wyboru kierunku studiów, katalog kierunków i uczelni oraz lekcje doradztwa zawodowego dla szkół. O wyborze studiów pisze na podstawie ogólnopolskiego rejestru uczelni i kierunków RADON, danych o zarobkach absolwentów z systemu Ekonomiczne Losy Absolwentów (ELA) i zasad rekrutacji uczelni.
Skąd te dane
- Zarobki i zatrudnienie absolwentów: Ogólnopolski system monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów (ELA, ela.nauka.gov.pl). Mediana wynagrodzeń brutto w pierwszym roku po dyplomie. Pokazujemy tylko roczniki, w których dyplom dostało co najmniej 20 absolwentów.
- Ekonomiczne Losy Absolwentów (ELA): ogólnopolski system monitorowania, opis i wyniki
- Jak powstał ten tekst: zespół Ductus przygotował go z pomocą narzędzi AI na podstawie danych z naszego katalogu i źródeł wymienionych wyżej; za treść odpowiada autor. Liczby są aktualne na dzień aktualizacji strony.
Ostatnia aktualizacja strony: .
